Dünya genelinde atılan sentetik kıyafetlerden kaynaklanan mikroplastik yayılımı, yüzyılın başından bu yana yaklaşık dört kat artış gösterdi. Earth Action tarafından yayımlanan “Mikroplastik Saatli Bomba” başlıklı rapor, sentetik giysilerin kullanım ömürlerini tamamladıktan sonra çevre üzerindeki kalıcı etkilerini ortaya koyuyor. Sadece 2024 yılında, atılan sentetik kıyafetler tahmini 2,4 milyon ton mikroplastik üretirken, bunun 878 bin tonu doğrudan çevreye sızdı.
Atık sahalarında biriken sentetik kıyafetler
Araştırma, 1963 yılından bu yana atılan sentetik kıyafetlerin toplam 44 milyon ton mikroplastik ürettiğini ve bu miktarın 16 milyon tonunun çevreye karıştığını belirtiyor. Atık sahalarında henüz parçalanmamış 284 milyon ton sentetik kıyafet bulunması, kirlilik riskinin önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini gösteriyor. Açık alana atılan giysiler, yaklaşık dört yıl içinde ağırlıklarının yarısını mikroplastik olarak kaybederken, düzenli depolama alanlarında bu süreç 60 ila 112 yıl arasında değişiyor.

| Gösterge | Veri |
|---|---|
| 2024 Yılı Toplam Mikroplastik Üretimi | 2,4 milyon ton |
| 2024 Yılı Çevreye Sızan Miktar | 878.000 ton |
| 1963’ten Günümüze Toplam Sızıntı | 16 milyon ton |
| Açık Alana Atılanların Sızıntıdaki Payı | %90 |
Küresel atık ticareti ve çevresel yük
Atılan sentetik kıyafetlerin yüzde 14’ü, tüketildikleri ülkelerden farklı bölgelere ihraç ediliyor. 2024 yılında Avrupa ve ABD, düşük gelirli bölgelere yaklaşık 1,35 milyon ton kullanılmış sentetik kıyafet gönderdi. Bu durum, atık yönetimi altyapısı daha kısıtlı olan bölgeleri olumsuz etkiliyor. Sahra Altı Afrika, küresel sızıntının yüzde 45’ini oluşturarak bu çevresel yükü en fazla taşıyan bölge konumunda bulunuyor.
Uzmanlar, hızlı moda akımının yarattığı kısa döngülerin ve düşük fiyatların tüketimi artırdığını vurguluyor. Earth Action kurucu ortağı Julien Boucher, atık sahalarındaki mevcut birikimin nesiller boyu parçalanmaya devam edeceğini belirterek, açık çöplüklerin kapatılmasının ve daha uzun ömürlü kıyafetlerin üretilmesinin kirliliği azaltmada kritik öneme sahip olduğunu ifade ediyor.
Mikroplastik nedir ve neden tehlikelidir?
Mikroplastik, boyutu 5 milimetreden küçük olan plastik parçacıklarını ifade eder. Çevreye salındıktan sonra temizlenmesi oldukça zor olan bu parçacıklar, besin zincirine girerek yaban hayatına zarar verebilmekte ve insan sağlığı üzerinde uzun vadeli riskler oluşturmaktadır.
Moda sektörü kirliliği nasıl azaltabilir?
Rapor, daha uzun ömürlü, tamir edilebilir ve yeniden satılabilir kıyafetlerin teşvik edilmesinin atık miktarını doğrudan azaltacağını vurguluyor. Ayrıca, markaların malzeme seçimlerinde daha şeffaf veriler kullanması ve giysilerin çevrede ne kadar süre kaldığını ölçümlemesi gerektiği belirtiliyor.


