Londra’daki Royal Central School of Speech and Drama bünyesinde bir araya gelen dört tiyatro sanatçısının kurduğu yeni kolektif Plan by 5, ekoloji, belgesel tiyatro ve performansı buluşturan yeni yapımları “How Do You Bury A Whale?” (Bir Balinayı Nasıl Gömersiniz?) ile seyirci karşısına çıkıyor.
Türkiye’den sanatçı Iraz Akçam’ın yaratıcı ve performans ekibinde yer aldığı oyun, ilk gösterimini 14 Ağustos’ta Londra’nın prestijli bağımsız tiyatro festivallerinden Camden Fringe kapsamında yaptı. Yapım, 29 ve 30 Ağustos tarihlerinde Camden People’s Theatre’da yeniden sahnelenecek.
Da Bai’nin Gerçek ve Sarsıcı Hikayesi
50 dakika süren performans, 2024 kışında Çin’in Hangzhou kentindeki bir tema parkın havuzunda tutsak yaşarken hayatını kaybeden beyaz balina (beluga) Da Bai’nin gerçek yaşam öyküsüne dayanıyor. Öldükten sonra devasa bedeni parkın arkasındaki bir atık sahasına terk edilen Da Bai’nin hikayesi, son bakıcısının tanıklıkları üzerinden sahneye taşınıyor.
Deniz biyologları, bilim insanları ve çevre aktivistleriyle yapılan görüşmeleri, belgeleri, ses deneylerini ve şiirsel anlatıyı fiziksel tiyatroyla birleştiren oyun; izleyiciyi insan-ötesi varlıklarla kurulan ilişkiyi ve ekolojik yası sorgulamaya davet ediyor.
Kimin Yasının Görünür Sayıldığını Soruyoruz
Oyunun esaret sistemlerini ve insanın doğa üzerindeki tahakkümünü görünür kıldığını belirten Iraz Akçam, projeye dair duygularını şu sözlerle ifade ediyor:
“Da Bai’nin hikayesiyle çalışmaya başladığımızda asıl peşine düştüğümüz şey bir hayvanın ölümü değil, bizim bu ölüme nasıl bu kadar kayıtsız kalabildiğimizdi. Sahnede onun için bir yas tutma alanı açmaya çalışıyoruz; belki de asıl mesele, kimin yasının görünür, kiminkinin görünmez sayıldığını sormak.“
