Lohusalık en çok dikkat edilmesi gereken dönemlerden biri. Doğum sonrası dönem çoğunlukla mutluluk ve anne-bebek bağı üzerinden tanımlansa da, bazı kadınlar için bu süreç şiddetli anksiyete, depresyon veya gerçeklikle bağın koptuğu ağır psikiyatrik krizlerle seyredebiliyor. ABD’de kamuoyuna yansıyan Lindsay Clancy vakası, doğum sonrası psikozun yıkıcı sonuçlarını ve erken teşhisin önemini dünya çapında yeniden tartışmaya açtı.
Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Klinik Psikoloğu Aleyna Damla Özcan, “yeni anne yorulur, normaldir” düşüncesiyle geçiştirilen davranış değişikliklerinin ciddi bir ruhsal tablonun habercisi olabileceğine dikkat çekti.
Psikozda Gerçeklik Algısı Nasıl Bozulur?
Yaklaşık 1.000 doğumdan 1-2’sinde görülen doğum sonrası psikoz, kısa sürede ilerleyebilen tıbbi bir acil durumdur. Genellikle doğumdan sonraki ilk günlerde veya haftalarda ortaya çıkan tablo; sanrılar, halüsinasyonlar ve yoğun kafa karışıklığı ile kendini gösterir.
Olağandışı Enerji ve Uykusuzluk: Uzun süre uyumamasına rağmen aşırı enerjik hissetme.
Sanrı ve Halüsinasyonlar: Olmayan sesler duyma, çevredeki olaylara gerçek dışı anlamlar yükleme ve yoğun kuşkuculuk.
Hızlı Duygu Durum Dalgalanmaları: Kişinin kısa süreler içinde tamamen farklı davranışlar sergilemesi.
Her Kötü Düşünce Psikoz Midir?
Zihne istem dışı gelen ve bebeğe zarar verme korkusu içeren düşüncelerin (obsesif düşünceler) tek başına psikoz anlamına gelmediğini belirten Özcan, en kritik ayrımın gerçekliği değerlendirme yetisi olduğunu ifade ediyor.
Annenin zihnine gelen bu korkutucu düşüncelerden rahatsızlık duyması ve bunların mantıksız olduğunu bilmesi psikozdan farklıdır. Psikozda ise anne, gerçekte olmayan durumları tamamen gerçek kabul eder ve durumun farkında olmayabilir.
Erken Teşhiste En Büyük Sorumluluk Ailede
Psikoz yaşayan anne durumu kendi fark edemeyebileceği için eşlere ve yakın çevreye büyük görev düşüyor:
Gözlemleyin: Davranışlardaki belirgin değişimleri, gerçek dışı ifadeleri ve kuşkuculuğu yakından takip edin.
Beklemeyin: “Zamanla geçer” veya “biraz dinlensin” demek yerine zaman kaybetmeden profesyonel psikiyatrik yardım alın.
Gebelik Döneminde Plan Yapın: Geçmişte bipolar bozukluk, depresyon veya psikoz öyküsü olan anne adayları için doğum öncesinden bir acil durum destek planı hazırlanmalıdır.
